Afstandelijke Handlangers, Sociaal Schadelijk Nieuws

Hoe Hassan Bahara door de woorden het racisme niet meer zag

Yannick Coenders werd zonder zijn medeweten besproken in een nieuw artikel van Hassan Bahara in de Groene Amsterdammer. Wij hebben hem gevraagd om een repliek te schrijven. 

Ongeveer een jaar geleden schreef ik in het kader van de ITooAmUvA-actie de volgende tekst op een bordje: “sorry ik dacht dat je een Marokkaan was.” Meerdere keren heb ik woorden van die strekking te horen gekregen als mijn afkomst ter sprake kwam. Ik koos ervoor dit citaat op het bordje te zetten omdat het ‘sorry’ me fascineerde. Hoewel ook de vervreemdende drang die sommigen voelen om heel precies vast te stellen waar je dan ‘écht’ vandaan komt als je niet roomblank bent interessant is, zal ik daar hier niet dieper op ingaan.

Ik was verbaasd toen ik dezelfde tekst bovenaan een stuk van Hassan Bahara in De Groene Amsterdammer vond. Helaas blijkt hij niet geïnteresseerd in het racisme dat ik probeerde aan te kaarten. Hij kiest er in plaats daarvan voor de student die de opmerking maakte krampachtig te verdedigen. Zo vraagt hij zich af of het hier niet een eerlijke vergissing betrof in plaats van een micro-agressie.

Marokkaan als belediging

Gezien mijn uiterlijk kan ik overigens best begrijpen dat er mensen zijn die denken dat ik Marokkaanse roots heb. Blijkbaar zijn er echter kringen waarbinnen aangezien worden voor Marokkaan een belediging is. Sterker nog, ik heb zelfs een keer meegemaakt dat een medestudent erop stond dat ik beledigd was: “Maar hoezo vind je het niet erg?” vroeg ze. Toen ik haar vroeg waarom ik het erg zou moeten vinden zei ze: “Nou ik zou niet willen dat mensen dat van me denken.” Het symboliseert wat mij betreft de vanzelfsprekendheid waarmee Marokkaanse-Nederlanders onderaan een etnische hiërarchie van Nederlanderschap worden geplaatst.

Waar Bahara vandaan haalt dat ik vond dat het hier om een micro-agressie ging is me niet duidelijk, want ik heb dat nergens beweerd. Als hij uit de tekst op het bordje niet op kon maken dat het mij ging om het anti-Marokkaanse sentiment dat eruit blijkt, dan had hij zijn journalistieke nieuwsgierigheid kunnen gebruiken om me ernaar te vragen. Hij was er dan achter gekomen dat ik weinig op heb met het concept micro-agressie. Wat mij betreft is het te deterministisch en biedt het te weinig handelingsperspectief, het ‘alledaags racisme’ van Philomena Essed vind ik bijvoorbeeld een betere manier om dergelijke interacties te omschrijven.

Zonder kennis van zaken

Maar waarom de moeite nemen om vragen te stellen als je al een analyse uit hebt gewerkt? Bovendien sluit Bahara’s stuk naadloos aan bij al die andere weldoordachte, kritische en bovenal genuanceerde analyses van progressief liberale snit in De Groene. Het weekblad biedt dan ook het ideale platform voor een beoordeling van het taalgebruik van antiracisten. Over racisme praten kan namelijk alleen op een door De Groene deugdelijk geachte (lees: gematigde en ‘genuanceerde’) wijze.

Daarom toetst rechter Bahara enkele uit Amerika afkomstige begrippen die hij weleens tegenkomt aan de hand van in beton gegoten definities. Daarbij maakt hij gebruik van de dat-zeg-je-nou-wel-maar-klopt-dat-eigenlijk-wel methode: een beproefd journalistiek recept waarmee je zonder enige kennis van zaken alles in diskrediet kunt brengen met behulp van vraagtekens.

Op die manier gaat hij ook na of de term institutioneel racisme wel gebruikt dient te worden in Nederland. Bahara oordeelt negatief. Zo zet hij bijvoorbeeld vraagtekens bij het idee dat hedendaagse racistische praktijken een weerslag zijn van het verleden. Dit terwijl er voorbeelden te over zijn die laten zien dat koloniale denkbeelden en praktijken tot op de dag vandaag doorwerken in beleid, representaties en alledaagse interacties. Dat institutioneel racisme soms een wat onhandig gekozen term is doet daar niks aan af.

Een aanval op antiracisme

Waar Bahara beweert terminologie onder de loep te nemen, lijkt zijn stuk vooral een poging om antiracisme te delegitimeren. Dit doet hij door het gebruik van wat verschillende termen te toetsen aan door hem zelf vastgestelde definities. Vervolgens trekt hij in twijfel of het onrecht dat gebruikers ervan aan de kaak stellen daaraan voldoet, om daarna hun klachten weg te zetten als gemakzuchtig, inaccuraat en irritant. Al met al leest Bahara’s artikel als de vage echo van velen die ook kregel worden van het racisme dat zij niet zien.

Yannick Coenders (@Yantje90) is masterstudent Social Sciences. Samen met Timo Koren maakt hij het blog Lekker Stereotyperen.

Foto: Ryan McGuire via Pixabay

Comments

comments