De Appetijtelijke Ander, Koloniale Kerfstok

Valtifest wordt een Völkerschau

Met het opstellen van het nieuwe thema van Valtifest, een festival georganiseerd door levende legende Joost van Bellen en MTV Nederland, heeft men besloten om diversiteit te vieren. Juist in deze tijden, waarin we de onbekwaamheid en onwil meemaken van de meeste politieke leiders om diversiteit te koesteren, is het inderdaad aan het maatschappelijk middenveld om dit op te pakken. Als organisatie had men de waardering voor diversiteit op verschillende vooruitstrevende manieren kunnen tonen, maar men koos eigenlijk een doodsaaie uitgerangeerde Völkerschau. De potentie was er om het festival onvergetelijk te maken en juist te breken met de trends bij andere festivals, zoals het ook ooit werd opgezet als anti-festival. 

Het had een lovenswaardige onderneming kunnen zijn gezien de reputatie van Van Bellen om innovatief en taboedoorbrekend te zijn. Met zijn bedrijf Meubelstukken heeft hij het Nederlands uitgaansleven voortreffelijk weten te verrijken en te vernieuwen. Weliswaar een beetje afgekeken van Berlijn, maar dat geeft niet. Juist de respectvolle uitwisseling van kennis, culturele inzichten en innovaties met anderen is wat een samenleving vooruit kan bewegen. Wanneer je alleen blind naar binnen staart besef je niet wat je allemaal mist qua mogelijkheden om de wereld anders te zien. Contact met de rest van de wereld haalt een samenleving uit zijn isolement. En daar heeft Van Bellen aan bijgedragen in zijn illustere carrière. Het lijkt nu echter alsof zijn tijdperk van innovatie voorbij is.

Vals bewustzijn

Wat de gang zaken rondom Valtifest dit jaar teleurstellend maakt is dat de uitgesproken intentie en de keuze voor het thema nu van elkaar wordt losgekoppeld. Na de ophef wil de organisatie doen alsof het gekozen thema nu slechts om de woordspeling gaat:

Het woord hottentottententententoonstelling verafschuwen we niet. Het is een olijke tongbreker, een woord dat bij spelletjes voor veel punten kan zorgen, maar bovenal een woord dat geen letterlijke betekenis heeft, immers: een hottentottententententoonstelling bestaat niet en heeft nooit bestaan.

De figuurlijke betekenis is waar wij op mikken: hottentottententententoonstelling staat voor een reutemeteut, de fikse boel, een santenkraam, de hele bups, een kleurrijk soepzooitje.

Waarom dit woord kiezen als thema en dan spreken over ‘diversiteit, tolerantie en verbroedering’? De kennis van de organisatie over de achtergrond van het woord reikt zover als de afstand tussen hun vingers en de toetsen op hun toetsenbord toen ze het woord opzochten in de Nederlandstalige Wikipedia. Aan de reactie van de organisatie is ook af te leiden dat het thema niet als trieste wanhoopsdaad werd ingezet om controverse te creëren. Een zogenaamd faux ophitst thema om zo in te spelen op de actualiteit. Het is een geval van duidelijke onwetendheid dat men nu probeert weg te boenen.

De organisatie spreekt pas na de ophef haar afschuw uit over de voormalige tentoonstelling van mensen, zoals in 1928 in Rotterdam als randprogramma voor de Olympische Spelen die toen in Amsterdam werden georganiseerd, maar probeert het alsnog te bagatelliseren. Het is maar even de vraag waarom hun afschuw, over bijvoorbeeld de tentoonstelling van Marokkanen in het Paleis van Volksvlijt in 1906 en 1912, niet al in de eerste aankondiging werd uitgesproken. Uit de Nederlandse Wikipedia wat vaker dan niet fouten bevat, zoals bijvoorbeeld mijn geboortedatum, heeft men geplukt dat er er nooit een tentoonstelling van tenten heeft plaatsgevonden. Dat de tenten van Afrikaanse volkeren zijn tentoongesteld weten we omdat zij er immers zelf in verbleven toen zij in Europa werden tentoongesteld.

Politiek correcte exploitatie

Doen alsof er alleen een tentententoonstelling kan plaatsvinden wanneer er geen mensen in verblijven, zoals de organisatie en de mensen die hen na de mond praten omwille van een ‘leuk’ feestje doen, is reinste onzin, Dat zoveel mensen hierin meegaan was te verwachten omdat we hier in Nederland ons denkvermogen liever lager instellen om rust in de tent te houden dan in actie te komen tegen geschiedenisvervalsing. Om een festival te bouwen rondom tenten heeft de organisatie een woord ingezet dat de exploitatie en letterlijke commodificatie van Afrikaanse mensen, culturen en gebruiken abstraheerde en uit het zicht nam. Zoals ze zelf schrijven is het een onderdeel van ‘spelletjes’ die wij hier in het Westen spelen.

Het is geen taboe dat wij hier in het Westen de rest van de wereld als een speeltuin zien waar we alles mee mogen doen. Dus mensen oproepen zich als andere volkeren te gaan verkleden is eigenlijk een herhaling van wat al gebeurt. In het huidige sociaal en cultureel klimaat is dit thema juist zo politiek correct als maar kan. Nu wordt er in niet mis te verstane woorden luidkeels verkondigt dat niet-witte mensen niks voorstellen en de dominante groep met hen, hun representatie en hun cultuur kan doen wat ze willen. Door dít aan te kaarten schop je juist tegen zere schenen aan zoals we recentelijk nog met het ‘zwartjes’ incident hebben meegemaakt. De organisatie hoeft nu alleen maar te kijken naar de heftigheid waarmee mensen, die waarschijnlijk het festival niet eens bezoeken, het thema verdedigen.

Vernieuwing

Ik snap ook wel dat Van Bellen en co na zo’n lange carrière de scherpte van de snee aan het kwijtraken is. Dat overkomt de beste kunstenaars. Op een gegeven moment is de koek op en ga je mee met de stroming. Je hebt het niet door en waar je vroeger vooruit liep ben je inmiddels links en rechts ingehaald door mensen die op jouw ideeën verder hebben geborduurd. Ik wil ook niet op de stoel van de organisatie gaan zitten, of gratis ideeën weggeven, maar misschien is het handig om in het geval van dit thema deze toer in Berlijn te volgen de volgende keer dat jullie daar zijn. Of de boodschap van deze tumblr pagina of deze tumblr pagina ter harte te nemen. Met deze ingrediënten kan je diversiteit, acceptatie en verbroedering tot uiting brengen met iets dat kwalitatief vooruitstrevend is en niet de zoveelste variant op carnaval.

Foto: Keizer Wilhelm II in Dierentuin Hagenbeck in 1909.

 

—————
>Vergeet niet om onze talkshow te steunen!<

Comments

comments