Analyse
Leave a comment

Een terugblik op de Suikersfinx van Kara Walker

Door Sanne Bovenlander.

“At the behest of Creative Time Kara E. Walker has confected:
A Subtlety
or the Marvelous Sugar Baby
an Homage to the unpaid and overworked Artisans who have refined our Sweet tastes from the cane fields to the Kitchens of the New World on the Occasion of the demolition of the Domino Sugar Refining Plant.”

 

De Peruaanse ijscoman die buiten langs de rij voor de toegang ijsjes stond te verkopen voor een dollar per bolletje moest er kostelijk om lachen: een zwarte vrouw gemaakt van witte suiker, wel 10 meter hoog en 25 meter lang, in een leegstaande oude suikerfabriek, waar vele handen lange tijd zwaar werk verrichtten om de rest van het land in zoete genoegdoening te voorzien. Hij leek met zijn gelach de symbolische lading van het werk meteen te begrijpen en lachte wat cynisch, omdat zijn enige deelname aan deze kunstpatrouille zijn illegale ijsbolletjes waren.

Contemplatief stilstaan bij de historische waarde van de plek waar hij met zijn karretje stond was niet zijn eerste respons. Een honend lachen om een zwarte vrouw als witte sugar mama kon hij wel meteen opbrengen. Armoede, discriminatie, consumptie van zoetigheid: het kan hem niet vreemd zijn, ook de ironie en seksuele connotaties bij een zwarte vrouw van suiker zijn direct voor iedereen duidelijk. Jammer dat hij niet even naar binnen ging in plaats van die witte mejuffrouw die zich zonder gêne virtueel liet portretteren terwijl ze schijnbaar in het geslacht van de Subtlety kneep.

Het werk van Kara Walker is aanstootgevend en subtiel tegelijkertijd en refereert net zoals eerder werk aan allerlei kromme machtsverhouding en meer specifiek aan de benarde positie van de zwarte vrouw in de wereldgeschiedenis, ten gevolge van de slavernij. De kunstenares is bekend geworden met haar silhouetten van zwart papier, waarmee ze op een behoorlijk expliciete manier de beladen thema’s seks en geweld tijdens de slavernij aansnijdt.

Subtlety is het Engelse woord voor de suikerbeeldjes die deel uitmaakten van Middeleeuwse banketten en die vaak een van de genodigden aan tafel verbeeldden.

De Domino Suikerfabriek, een van de meest monumentale bouwwerken langs de East River aan de kant van Brooklyn, NYC, goed zichtbaar vanaf Manhattan, zal gedeeltelijk worden gesloopt en omgebouwd worden tot een condominium van luxe kantoren, woningen en een recreatiegebied. In een enorme fabriekshal die diende voor de opslag van bruine suiker, het voorproduct van witte suiker, werd een beeld gebouwd van piepschuim bedekt met 40 ton witte suiker, in de vorm van een sfinx­achtige zwarte vrouw, vergezeld met kleine, bruine sugar babies.

Toegang tot de expositie is gratis, maar voor de ingang moet de bezoeker tekenen voor het betreden op eigen risico van het terrein. De sloop is gedeeltelijk al in gang gezet. De vreemde zoete geur van oud stroop komt je tegemoet alvorens de langgerekte ruimte binnen de gaan (de fabriek is in 2004 gesloten). Opeens sta je in een gigantische fabriekshal waar de recente geschiedenis zichtbaar is omdat het aan alle kanten kleeft van de suiker resten, oog in oog met de borsten en het trotse hoofd van de Subtlety, een zwarte naakte vrouw in een sfinx pose, gemaakt van wit kristal.

Subtlety is het Engelse woord voor de suikerbeeldjes die deel uitmaakten van Middeleeuwse banketten en die vaak een van de genodigden aan tafel verbeeldden. Deze subtlety heeft de grandeur van de keizerin van de Nieuwe Wereld, maar de seksuele lading benadrukt ook haar kwetsbaarheid en bekritiseert de decadentie van lonkende verleiding waar geen sociaal gelijkwaardige structuren achter zitten. De bruine sugar babies steken in schaal en kleur af tegen de Subtlety. Hun aandoenlijke gezichtjes en de kleverige brei op de grond rondom hen maakt ze haast tot schmutzige slaafjes van hun helderwitte moeder.

Kara Walker verbindt in haar werk vaker het afgrijzelijke met het opwindende, daarmee wellicht een vergelijkbaar effect op de toeschouwer hebbend als obscure porno. Toch ontstijgt haar werk per definitie alle banaliteit, omdat de verhalende complexiteit dermate intrigeert dat het seksuele altijd onderdeel is van iets groters, namelijk de voortdurende worsteling tussen macht en waardigheid, fysieke uitbuiting en ontwrichtende ondergeschiktheid. New York, waar steeds meer rauwheid zich transformeert in opgepoetste luxe, waar de Peruaanse ijscoman en de geportretteerde witte mejuffrouw uit elkaar lijken te groeien, is tegelijkertijd een plek waar projecten zoals dit nu mogelijk zijn.

Foto: Sanne Bovenlander

Comments

comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *