Actieve Emancipatie, Interview
Leave a comment

Lees Quinsy’s interview voor het Zwarte Piet onderzoek

persfoto-quinsy

Vanavond is Ineke Stroucken, directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed, te gast bij Knevel en Van den Brink om te praten over Zwarte Piet. Daar zal ze een voorzet geven voor hoe Zwarte Piet in 2014 eruit moet zien. Ook aanwezig zijn Anousha Nzume, tegenstander van de figuur, en Jan van Wijk, voorzitter Sint Nicolaasgenootschap en fel voorstander van de figuur. Quinsy werd voor het onderzoek van geïnterviewd over de figuur Zwarte Piet en waar het naar toe moet gaan. Het interview afgenomen door onderzoeker Gábor Kozijn kan je hieronder teruglezen.

Foto: Angela Tellier

 

Quinsy Gario, dichter en activist.

Quinsy Gario (1984) is kunstenaar, dichter, programma- en radiomaker. Hij is geboren op Curaçao en opgegroeid op Sint Maarten en in Nederland. Sinds 2011 is hij als kunstenaar en activist publiekelijk criticus van de figuur Zwarte Piet.

Gario kan Zwarte Piet uit zijn jeugdherinneringen niet herinneren, op Sint Maarten wordt Sinterklaas binnenskamers gevierd. Zodoende had hij in eerste instantie vrij weinig associaties met de figuur. Nadat hij in 2002 in Nederland kwam zag hij Sinterklaas en Zwarte Piet als een Nederlandse traditie. In 2007 of 2008 werd zijn moeder voor Zwarte Piet werd uitgemaakt, ook omdat hij op dat moment bezig was met een minor postkoloniale studies en genderstudies besefte hij zich vanaf dat moment dat het niet zomaar een onschuldig kinderfeest was. Dat was het startsein om iets tegen Zwarte Piet te doen. Hij is toen onderzoek gaan doen hoe de Zwarte Piet-kwestie in het verleden in aangepakt en hoe het aangepakt kan worden.

Op dit moment associeert Gario Zwarte Piet met een niet aflatende inspiratie voor verzet. Al in 1930 werd geageerd tegen Zwarte Piet; in de 1968 kwam het Witte Pieten-plan en van de jaren ‘70 tot nu is de figuur om de zoveel tijd een aanleiding geweest voor ongenoegen van postkoloniale immigranten en hun kinderen. Al deze tijd is dit figuur de aanleiding voor mensen om voor zichzelf op te komen. Zo is Gario zelf in juni 2011 het kunstproject ‘Zwarte Piet is racisme’ begonnen, in november van dat jaar is hij aangehouden bij de landelijke intocht van Sinterklaas in Dordrecht. In 2013 is hij een project begonnen om mensen aan te sporen bezwaar in te dienen tegen de intocht. Het kwetsende aan de figuur is dat het uitdraagt dat zwart niet iets natuurlijks is. Het normaliseert zwart als iets onechts. Dit is schadelijk en kwetsend. Het is ook de wijze waarop psychologisch, cultuur en sociaal een tweederangs burgerschap wordt gecreëerd.

Daarmee wordt Zwarte nog steeds ingezet om de dienstbaarheid van zwarte lichamen aan te tonen. Zodoende speelt Zwarte Piet een rol in het ontbloten van de raciale vanzelfsprekende machtsverhoudingen in Nederland. Omdat het anders een welles-nietus discussie wordt heeft Gario geen reactie op liefhebbers die stellen dat deze perceptie van Zwarte Piet als onderdanig figuur niet overeenkomt met hen perceptie van Zwarte Piet als onmisbare manager van Sinterklaas. Er is geen gelijkwaardigheid tussen de groepen. Het is niet zo dat tegenstanders een intocht zonder Sinterklaas kunnen gaan organiseren. Aangezien zij geen institutionele macht hebben. Daarbij is het Sinterklaasfeest een manier om de Nederlandse gemeenschap te verbeelden. Het is bijna zo dat het Nederlanderschap draait om de vraag of je de figuur goed vindt. Al benadrukt Gario dat de discussie over Zwarte Piet er niet een is tussen zwart en wit.

De brede maatschappelijke discussie is nodig, al gaat de discussie op dit moment nergens over want deze is gekaapt door negative campaiging, bijvoorbeeld tegen Verene Shepherd. Het gaat op dit moment over ideologie en politiek, om een bepaald ideaalbeeld in stand te houden van een homogeen wit land. In plaats van een rustige discussie werd het ‘jij wil iets van mij afpakken en ik ga je de grond in trappen’. Heel veel mensen zien Gario als katalysator, maar hij ziet mensen als Biekman, Norman van Gom, Glenn Codfried, Grunbauer en nog zoveel andere mensen die er mee bezig zijn. Gario heeft vanuit kunst geprobeerd de discussie open te breken. Dit omdat hij vindt dat we in Nederland terecht zijn gekomen in vastgeroeste patronen waar je over verontwaardigt mag zijn en hoe je dat uit. Gario wilde dat op een andere manier aanpakken, hij wil het denkproces in mensen hun privéleven stimuleren. Het doel daarin was om als katalysator mensen in gesprek te laten gaan. Het gaat niet zozeer om de mediadiscussie, maar om het onderling contact tussen bijvoorbeeld buurmannen. Doorbroken moest worden dat mensen om de rust te behouden hun mond hielden, door de maatschappelijke discussie moesten mensen stelling nemen.

Gario stelt dat de gehele samenleving verantwoordelijk is voor het feest en is zodoende van mening dat het niet aan hem is te bepalen of Zwarte Piet wel of geen onderdeel van het Sinterklaasfeest moet blijven. Ook wenst hij geen concrete aanpassing te noemen waar hij zich in kan vinden. Als je echter naar het standpunt van het College voor de Rechten van de Mens en vele internationale organisatie kijkt, dan stellen zij dat Zwarte Piet een racistisch fenomeen is. Daarmee steunen de mensen die met Zwarte Piet door willen gaan een racistisch fenomeen. Ook als liefhebbers zelf die perceptie niet hebben dan is het standpunt van een dergelijke instituties nog steeds een feit. Mensen moeten verantwoordelijkheid nemen voor hun daden en beelden die ze uitdragen. Verder moet er een erkenning komen voor de gedeelde geschiedenis met betrekking tot het slavernijverleden. Een aanpassingen in de vorm van de kleur van Zwarte Piet veranderen betekent dat je niet echt geluisterd hebt naar waar tegenstanders het echt over hebben. Gario gelooft niet in het polderen over racisme, zodoende is een compromis sluiten over Zwarte Piet niet mogelijk.

Mensen die een compromis zoeken zetten het historisch bewustzijn en waar de figuur voor staat overboord. Zwarte Piet mag een museumstuk worden, net als de Gouden Koets. Het gaat erom dat meerdere stemmen over het Sinterklaasfeest mogen meebepalen. Op dit moment is de enige manier om toegang te krijgen tot de Sinterklaasorganisaties het met ze eens zijn. Gario verwacht dat tegenstanders in steden, maar ook in dorpen sterker hun mening gaan uiten.

De NTR is qua beeldvorming heel erg belangrijk, want wat zij doen wordt door heel veel mensen overgenomen. De NTR zou een reden moeten bedenken hoe zij daar als Sinterklaasjournaal antwoord op de discussie gaan geven. In hun reportages van vorig jaar hebben ze er niets aan gedaan omdat het gebeurde toen de verhaallijnen al gefilmd waren. Dit jaar kunnen ze niet gaan uitzenden zonder kennis te nemen van de discussie van vorig jaar. Als ze totaal niet reageren gaan ze hun maatschappelijke positie verliezen. Dan doemt de vraag op wat hun bestaansrecht is als omroep met een diversiteits-clausule. Je kan als omroep niet zeggen dat je fanatiek antiracist bent, maar wel elk jaar schmink opdoen en als Zwarte Piet rondlopen. Kortom, de NTR heeft als verantwoordelijkheid en taak om de discussie van vorig jaar mee te nemen, niet alleen in de gesprekken achter de schermen, maar ook in beeld.

Veel mensen verschuilen zich achter kinderen omdat hun eigen herinneringen vastgeroest zijn. Dit terwijl het Sinterklaasfeest en -journaal voor kleine kinderen is gemaakt en hun beleving elastisch is. Gario wenst een tweetraps verandering bij de NTR waarbij de lijn der geleidelijkheid onzin is. Allereerst moet er een nieuwe beeldtaal rond zwart-zijn worden gecreëerd, daar gaat de Zwarte Piet-kwestie namelijk over. Zwart zijn betekent in de huidige beeldtaal boeman, allesregelaar, dienstbaarheid, gehoorzaamheid en dom, die kenmerken moeten weg. De figuur staat in zijn geheel voor die kenmerken. Zodoende kan je de figuur niet recyclen. Ook het verhaal van de schoorsteenveger is niet logisch en een contrastpersoon is niet nodig, Sinterklaas kan het verhaal ook in zijn eentje dragen. Dit jaar zal er niet veel veranderen, omdat veel mensen de NTR of Sinterklaas comités zien als de houder van een traditie. Duidelijk geworden is dat Sinterklaasorganisaties niet bereid zijn hun achterban op veranderingen voor te bereiden.

Gario heeft alles bij elkaar wel hoop dat het goed gaat komen. Mensen zijn zich bewuster geworden van hun positie. Dat besef en bewustzijn zorgt ervoor dat mensen actie gaan nemen. De vraag hoe is nog een tweede. Er wordt in ieder geval wel nagedacht over verandering. Dus we gaan de goede kant op.

Concluderend stelt Gario dat het College van de Rechten van de Mens bepaalt heeft dat de figuur Zwarte Piet een racistisch fenomeen is, dit zou voor mensen genoeg moeten zijn om de ware aard van Zwarte Piet te beseffen. Het is niet mogelijk om over racisme een compromis te sluiten, het gevolg hiervan is dat de figuur ook niet in aangepaste en daarmee gerecyclede vorm behouden kan worden. Zonder zich uit te willen spreken over de concrete weg richting een oplossing is Gario van mening dat het uiteindelijk goed gaat komen.

 

 

Comments

comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *