White saviour industrial complex

Hoe Zwarte Piet alsnog te werk wordt gezet in medialand

dwdd

Screenshot: De Wereld Draait Door

En toen werd mijn naam genoemd bij De Wereld Draait Door gisteravond. Dit is hetzelfde programma dat na de arrestaties in 2011 mij uitnodigde om vervolgens toch voor iets anders te gaan en uiteindelijk de Surinaamse Sinterklaas aan tafel had. Het was een bi-raciale Surinaamse man die zichzelf wit schminkte om Sinterklaas te spelen. Hij kwam in vol kostuum uitleggen waarom hij meedeed aan de viering. En natuurlijk om ook nog eens te benadrukken dat Zwarte Piet er onlosmakelijk bij hoorde.

Op 31 maart 2012 kreeg hij een prijs overhandigd van het Sint Nicolaas Genootschap omdat hij in 2011 het imago van Sinterklaas en het Sinterklaasfeest goed in de media had gepolijst. De overhandiging vond plaats tijdens een van de Genootschapsdagen waar ook ik was uitgenodigd. Toen ik mensen te woord stond voor vragen over mijn punt werd mij verteld dat de acteurs die Zwarte Piet speelden zich bedreigd voelden tijdens de intocht in Dordrecht en dat arrestatie en de manier waarop daarom ook geoorloofd waren. Mijn aanwezigheid alleen al zorgde kennelijk voor paniek dat meteen de kop in gedrukt moest worden. Dat deze groep kindervrienden het gebruikte geweld als normaal voorstelde verbaasde me.

Prem gaf toen aan tot 5 december elke uitzending te eindigen met ‘Sinterklaas bestaat niet en Zwarte Piet is racisme’. Aan het einde van de week moest hij ermee stoppen.

 

Na er de afgelopen anderhalve week niks aan te wijden werd gisteravond mijn naam door Mathijs van Nieuwkerk uitgesproken. Hij hakkelde wel even en zei Cairo in plaats van Gario. En ik moest toch even nadenken wat ik gezegd zou hebben als ik er bij was. Had ik hem dan gecorrigeerd, het riskeren dat ik meteen zeurpiet (of racist) genoemd zou worden door tafelheer Beau van Erven Dorens? Die overigens denkt dat kinderen die nog in Sinterklaas geloven DWDD kijken. Meteen in de hoek gedreven zou worden als de zichzelf in de kijker spelende opportunist? Waar NTR directeur Paul Römer me al eerder voor uitmaakte op Radio 1 en later in deze uitzending nog een keer zou doen.

Prem werd nog op het einde toegesnauwd dat hij zich eens even stil moest houden terwijl hij sarcastisch eerder in de discussie zijn vingertje had opgestoken om zijn baas van repliek te mogen dienen. Een schooljongetje die tegen de meester ingaat. Het deed me dan ook denken aan hoe hij in 2011 ook de mond werd gesnoerd. Prem had mij in 2011 uitgenodigd om bij hem in de uitzending te zijn. De maandag na de arrestatie moesten we bij hem verschijnen. Hij had zijn PremTime bus geparkeerd in het Oosterpark naast De Schreeuw. Het kunstwerk dat de moord op Theo van Gogh herdacht. Diezelfde ochtend had ik hem nog opgebeld om te zeggen dat ik niet meer wilde komen. Ik wil niet dood omwille van wat ik zeg.

Samen met Deense onderzoeker Siri Venning, journalist Steffi Weber en Jerry Afriyie, ook bekend als Kno’Ledge Cesare, die alle drie ook waren gearresteerd, was ik er toch. Ik ging in discussie met Hero Brinkman en werd door een producent van Hart van Nederland benaderd die later zou bellen om te zeggen dat de redactie toch voor iets anders had gekozen. Prem gaf toen aan tot 5 december elke uitzending te eindigen met ‘Sinterklaas bestaat niet en Zwarte Piet is racisme’. Aan het einde van de week moest hij ermee stoppen.

 

De verduistering van het werk van de mensen die vanuit onze samenleving kritiek op de figuur hebben geuit moeten we echter niet blindelings toejuichen.

 

De dag erna zou hij tafelheer zijn bij DWDD en ik vroeg of hij een t-shirt wilde om aan te doen. Hij moest rekening houden met de wensen van de redactie en kon er dus niet op ingaan. Nu twee jaar later krijgt hij wel de kans. Is dit kijkcijfer opportunisme of werkelijk geloven in de ernst van de zaak door DWDD? Dat Römer’s xenofobische opmerking over buitenlanders die ons niet snappen niet ter discussie werd gesteld is niet opmerkelijk. Ik snap dan ook hoe datzelfde argument maar dan in een positieve zin in Femke Halsema’s column voor de Correspondent terecht kwam. De verduistering van het werk van de mensen die vanuit onze samenleving kritiek op de figuur hebben geuit moeten we echter niet blindelings toejuichen. Haar column riekt dan ook naar oppervlakkig bandwagon jumping.

Afriyie is tegenwoordig bijvoorbeeld in te huren om te komen spreken over Sinterklaas en Zwarte Piet. Hij verkoopt t-shirts met mijn ontwerp erop zonder mijn toestemming en mensen vinden dat okay. Juichen het zelfs toe omdat hoe meer mensen erover praten hoe beter. Dat hij heeft gezegd dat de plantagehouders net zoveel pijn hadden geleden als de tot slaaf gemaakten doet er kennelijk niet toe. Die behoorlijk vreemde kijk op de geschiedenis doet me dan ook denken aan hoe ABN Amro slavernij plantages omschrijft in haar officiële geschiedenis: tropische landbouwbedrijven. Hij heeft het zelfs nu zo ver geschopt dat hij op de foto is gegaan met Gerrit Zalm. Wie weet is hij aan hen gele en groene pieten aan het voorstellen voor in de kantoren. Het steunen van dit soort figuren is de reden waarom emancipatie stagneert.

 

Het idee van gekleurde pieten gaat volgens Maxime Verhagen helemaal niks veranderen aan hoe mensen met de figuur zullen omgaan. Het is dus geen oplossing maar een manier om diepere discussies uit de weg te gaan.

 

Het idee van gekleurde pieten dat nu ook aan bijna elke column wordt toegevoegd, gaat volgens voormalige vice-premier Maxime Verhagen helemaal niks veranderen aan hoe mensen met de figuur of de kritiek op de figuur zullen omgaan. Het is dus geen oplossing maar een manier om diepere discussies uit de weg te gaan. Daarom begrijp ik dan ook niet waarom men roetvegen blijft voorstellen terwijl iedereen weet dat dat ook niks verandert. Meegaan met een achteraf bedachte smoesje om de kleur van Zwarte Piet te verklaren geeft niet aan dat men serieus werk wil maken van de rol die Zwarte Piet speelt in onze omgang met diversiteit en verschil. Het is dan ook een snelle oplossing om, zoals Halsema schrijft, niet naar onze geschiedenis te hoeven kijken.

Ik liep Verhagen ook tegen het lijf omdat ik was uitgenodigd om Curaçaose parlementsleden te ontmoeten en te praten over de arrestatie. Zij waren op bezoek voor het Koninkrijksoverleg en wilde meer horen van de Yu di Korsou die Nederland op zijn grondvesten had doen schudden. Wijlen Helmin Wiels zat er toen ook knikkebollend bij. Dat ik eigenlijk op St. Maarten ben groot gebracht doet er niet toe. Ook niet bij de Nederlandse pers die me constant de Curaçaose kunstenaar bestempelen. Mijn Arubaanse achternaam, Nederlands en St. Maartense jeugd en Curaçaose zomer- en kerstvakanties, Utrechtse opleiding en Amsterdamse theaterervaring lijken onverenigbaar ondanks het feit dat ik wel uit dat alles besta. Hoe men mij en mijn kritiek kan begrijpen wordt vervlakt tot mijn plek van geboorte en dus ook buiten het Nederlands denkvermogen geplaatst.

 

Is het jullie bijvoorbeeld ook opgevallen hoe gretig sommige beeldredacteuren in hun Zwarte Piet kaartenbakken zijn gedoken bij elk artikel dat ook maar iets met Zwarte Piet te maken had?

 

En terwijl ik meemaak hoe Prem zijn baas alle hoeken van de studio laat zien, besef ik des te meer waarom ik dit jaar nee tegen Giel Beelen, PowNed en WNL heb gezegd en ook niet bij DWDD had aangeschoven als ze me hadden gevraagd om over Zwarte Piet te komen praten.  Cissy heeft gelijk. Er is genoeg informatie te vinden over waarom de figuur racistisch is. Om over mijn theaterstukken of gedichten te komen praten ben ik van de partij, maar mensen als Henk Westbroek en Paul Römer proberen eigenlijk hun eigen ervaringen en jeugdherinneringen te beschermen van de gedachte dat ze aan iets racistisch hebben bijgedragen zonder het te weten. Daar moeten ze maar overheen zien te stappen en niet laf de huidige generatie kinderen als een schild gebruiken voor hun eigen halsstarrigheid en onvermogen tot empathie.

Daarom was ik ook bij Pauw & Witteman om specifiek over het bezwaarschrift tegen de vergunning te praten. Het geweld dat men inzet om Zwarte Piet in stand te houden, interpersoonlijk zoals de schreeuwende Westbroek of institutioneel zoals omroepbaas Römer, moet maar eens afgelopen zijn. Is het jullie bijvoorbeeld ook opgevallen hoe gretig sommige beeldredacteuren in hun Zwarte Piet kaartenbakken zijn gedoken bij elk artikel dat ook maar iets met Zwarte Piet te maken had? Allemaal stukken waarin de plaats van Zwarte Piet in de huidige samenleving wordt ontmaskert als een van de vergoelijking van witte superioriteit en alsnog wordt Zwarte Piet ingezet. Denken ze nou echt dat mensen niet weten hoe eentje eruit ziet?

Door slechts een gesprek over Zwarte Piet gaat Giel Beelen niet met meer respect om met de culturele erfenis van zwarte muzikanten, staakt PowNed niet met het maken van racistische items en verschijnen er bij DWDD niet meer Caribbische, Surinaamse, Marokkaanse, Molukse, Berberse, Indische, Somalische, Ghaneese, Turkse, Chinese, Latijns Amerikaanse of Koerdische mensen aan tafel. Na de reacties op de Pauw & Witteman uitzending willen ze namelijk ook gewoon scoren. Anders was het niet een onderwerp dat na de hoorzitting of de landelijke intocht niet meer belangrijk genoeg zou zijn. Er is een spreekwoord in het papiaments: no tur hende ku saka djente ku bo ke bo bon. Vraag een papiaments sprekende vriend of kennis maar wat het betekent. En als je die niet hebt moet je je afvragen hoe dat überhaupt mogelijk is.

 

 

Comments

comments