Afstandelijke Handlangers
Leave a comment

Herstelbetalingen moeten scheefgroei en schade door slavernij rechttrekken

schatkist

Voordat de discussie over herstelbetalingen goed en wel op gang kon komen zijn er nu al pogingen getroffen om het te laten ontsporen. De afgelopen weken zijn verschillende mensen met elkaar rollebollend over straat gegaan over waar het geld naar toe moet. En dat is eigenlijk het probleem nog steeds decentraliseren. Het gaat er niet zozeer om dat er betaald moet worden, maar dat men moet weten waarvoor men moet betalen. Het dringt nog steeds niet door wat de aangerichte schade nou precies inhoudt.

Foto: e pants

Dat is ook deels het geval omdat de schade tot nu toe niet goed besproken is. Voor al het goeds dat het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) heeft gedaan, was het behoorlijk slecht in het delen met het grote publiek wat het nou precies deed en doet. Het preekte voor een relatief kleine en inmiddels vergrijzende parochie. Dat het door Meindert Fennema uitgemaakt wordt voor een sektarische groep Surinamers is gewoonweg feitelijk onjuist en het gevolg van een timide houding ten opzichte van het publieke debat door het instituut.

Het feit alleen al dat deze discussie de afgelopen weken in de kranten heeft afgespeeld zonder dat maar 1 persoon van het NiNsee zich in de discussie heeft gemengt moet eigenlijk al genoeg zeggen over deze zogenaamde ‘fanatieke’ groep. Ulbe Bosma van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) mengde zich pas in de discussie nadat Fennema had geopperd dat de verschuldigde herstelbetalingen aan Nederlandse instellingen gegeven moesten worden. De gotspe van Fennema om dat uberhaupt te uiten kom ik zo op terug.

Het NiNsee was eerder een groep wetenschappers die al blij waren dat ze eindelijk wat ruimte kregen om hun onderzoeken uit te voeren. Toen in de jaren 90 verschillende universitaire onderzoeksgroepen rondom ras en geracialiseerde identiteiten werden gesloten, en de carriers van betrokken onderzoekers stagneerden, was het duidelijk dat je maar niet al teveel rumoer hierover moest maken. Tenzij je in Leiden onder Piet Emmer onderzoek deed was het maar beter om over andere dingen onderzoek te doen. Toentertijd vond er een gedwongen verschuiving van ras naar etniciteit en cultuur plaats. En tegenwoordig is onderzoek naar moslims in. Waar Bosma de objectiviteit van het onderzoek wil waarborgen gaat hij wel compleet voorbij aan het feit dat er wel degelijk sturing plaatsvindt. De beschikbare budgetten dicteren welke onderzoeken uitgevoerd kunnen en zullen worden. Dat is puur en simpel institutionele intimidatie wat nu nog steeds doorwerkt in wie wat zegt en hoe.

 

Herstelbetalingen gaan niet zozeer om ethiek, maar om materiële realiteiten. Amilcar Cabral schreef ooit dat men niet revoluties begint door verheven ideeën maar om simpelweg magen te vullen.

 

In Nederland heeft men nogal vaak de neiging om te zeggen dat we het al genoeg over de Nederlandse trans-Atlantische slavernij hebben gehad. Maar dat is natuurlijk klinkklare lariekoek als je je beseft dat de gemiddelde Nederlander niet eens weet wat 1 juli nou eigenlijk inhoudt. De koning die geen krans legt en een koningin die haar eigen achtergrond als afstammeling van een tot slaaf gemaakte Afrikaanse vrouw niet deelt zijn daar ook tekens van. Daarnaast komt er ook nog eens bij dat men de dag de Surinaamse naam Keti Koti heeft meegegeven en zo alsnog de andere delen van het toenmalig koninkrijk, die door middel van slavernij en koloniale repressie voor het moederland inkomsten genereerden, uit het oog verliezen. Op het podium afgelopen 1 juli repte de presentator ook alleen maar over Surinamers en Nederlanders. Geïnternaliseerde verdeel en heers retoriek waardoor Surinamers, Indonesiërs, Antillianen, Papoea’s en Molukkers nog steeds te weinig de handen ineenslaan om gezamenlijk de koloniale geschiedenissen en erfenissen aan te spreken.

Zelfs bij het aanspreken van hoe omgangspatronen tussen de verschillende rassen, bedacht ten tijde van slavernijverleden, nog steeds doorwerken in sociaal-economische achterstelling, en ongelijke toegang tot middelen voor het nastreven van een volwaardig leven, week Mercita Coronel in de Volkskrant uit naar de VS voor voorbeelden. Voldeed het niet om aan te geven dat hier in Nederland de politie in tegenstelling tot de VS zich niet schroomt om aan te geven dat ze vrouwen juist hebben aangehouden omdat ze een negroïde uiterlijk hadden? Voldeed het niet om aan te geven dat hier in Nederland een partijvoorzitter openlijk zei dat ze dit keer in het kabinet expliciet geen ruimte wilde maken voor iemand met een migrantenachtergrond? Dat deden de politie Kennemerland en Hans Spekman van de PvdA voor wie het niet wisten. Jammer genoeg brengen zij niet een gelijkwaardig intense reactie als Amerikaanse voorbeelden.

Herstelbetalingen gaan niet zozeer om ethiek, maar om materiële realiteiten. Amilcar Cabral schreef ooit dat men niet revoluties begint door verheven ideeën maar om simpelweg magen te vullen. Wanneer Thomas von der Dunk aangeeft dat er in het verleden veel schuldigen waren gaat hij voorbij aan de specificiteit van al die schuldigen. Het profijt van de Nederlandse plantage eigenaren en aandeelhouders kan je niet gelijkstellen als dat van Afrikaanse volkshoofden. Die hebben daarna te maken gehad met koloniale onderdrukking en de plantage eigenaren niet. De verantwoordelijkheid voor hoe de wereld nu in elkaar steekt kunnen we niet afschuiven op niet terug te draaien daden uit het verleden. Slechts je schouders ophalen en zeggen dat je daar niet verantwoordelijk voor was en de ontstane scheefgroei in het nu dus ook niet gaat veranderen, is dan ook behoorlijk hypocriet van Von der Dunk. Week na week publiceert hij columns waarin hij juist aangeeft dat wij de macht hebben om dingen recht te zetten die krom zijn gegroeid.

Von der Dunk weet dat na de afschaffing van de slavernij de plantagehouders nog 10 jaar gratis arbeid van de tot slaaf gemaakten kregen en een premie kreeg voor elke tot slaaf gemaakte die op dat moment bij hen geregistreerd stond. De tot slaaf gemaakte zelf kregen niks. Dat is te vergelijken met Haiti die een premie moest betalen aan Frankrijk voor gederfde inkomsten nadat het zich had vrijgevochten. Hoe de twee landen zich hebben ontwikkeld tijdens deze afbetaling weten we allemaal. Als hij dat niet weet kan hij beter niks zeggen. Von der Dunk’s stigmatiserende opmerkingen over de integriteit van de leiders van de Caricom landen is dan ook een afleidingsmanoeuvre om zijn onwetendheid in te dekken. De schulden van de eilanden die tot de voormalige Nederlandse Antillen behoorden bestond voornamelijk uit pensioenen en salarissen omdat het merendeel van de beroepsbevolking voor het eiland werkt.

 

 

De beschuldiging dat corruptie de schulden van de eilanden heeft verergerd is een fabel die men graag gelooft zodat men niet serieus hoeft in te gaan op de langdurige politieke en economische gevolgen van gedwarsboomde en gestagneerde ontwikkeling door koloniaal beleid.

 

De beschuldiging dat corruptie de schulden van de eilanden heeft verergerd is een fabel die men graag gelooft zodat men niet serieus hoeft in te gaan op de langdurige politieke en economische gevolgen van gedwarsboomde en gestagneerde ontwikkeling door koloniaal beleid. Het was echter wel te verwachten dat Von der Dunk zich zo hierover zou uitspreken. Na de Durban Conferentie van 2001 was hij er ook als de kippen bij om het allemaal retorische met de grond gelijk te maken. Wat mij stoort is dat hij en Fennema door de Volkskrant weer de kans hebben gekregen om een serieuze discussie oppervlakkig te maken en de zoektocht naar diepte de nek om te draaien.

Fennema heeft ook al eerder aangetoond een probleem te hebben met de ander als een gelijkwaardige aanschouwen. Zijn respons op Baukje Prins’ constatering dat wit Nederland een van de vele groepen Nederlanders zal zijn was dat van een in het nauw gedreven kat. Net als nu. Hij gaat compleet voorbij aan het feit dat de slachtoffers zelf moeten kunnen bepalen wat zij met het geld gaan doen en wil de herstelbetalingen in de zakken steken van organisaties hier in Nederland. Wat verandert er dan ten opzichte van de slavernij waarbij het werk van anderen ook de zakken van Nederlandse organisaties en instituten vulden? Dezelfde logica in een modern jasje.

Herstelbetalingen moeten juist gebruikt worden om dit soort witte superioriteitsdenken te verbrijzelen. Het is tijd dat de Von der Dunks en de Fennemas duidelijk inzien dat de ander een gelijkwaardige gesprekspartner is. Niet iemand waar je alles voor bepaalt en slechts tegen praat zonder verwachting van repliek. De reden waarom dat nog zo kan lijken is omdat de ander nog steeds niet dezelfde mate van toegang heeft tot de middelen van repliek, zoals het weigeren van dit opiniestuk door de Volkskrant. Of geintimideerd worden om ze niet te gebruiken.

We moeten de drang om de discussie over het gevolg van kolonialisme te bagatalliseren zien te bedwingen. Von der Dunk heeft gelijk wanneer hij zegt dat hij niet zelf tot slaaf gemaakten heeft verhandelt of als bezit had, maar hij is wel verantwoordelijkheid voor het in stand houden van de daaruit resulterende economische en politieke scheefgroei. Het is beschamend dat we in 12 jaar tijd dezelfde discussie weer voeren en geen stap vooruit zijn gekomen en mensen als Von der Dunk nog steeds aan het woord laten hierover. Het is niet alleen tijd voor een feitelijk, oprecht en openhartig gesprek over herstelbetalingen maar ook de schade van het koloniaal beleid en slavernij.

Comments

comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *